درجه بندی آموزش قالیبافی

همانطورکه دیده می شود درجه‌بندی که در پایین آمده کلاً مربوط به کارگران بافنده بوده و سایر حرفه‌های وابسته به فرش در آن دیده نشده است. باید توجه داشت که از نوشتن این معیار مهارت زمان زیادی می‌گذرد. ودرجاهای دیگری ذکر شده است که از نظر مردمان عادی و کسانی که بعنوان یک خریدار عادی چندان در مسایل تولید ذی علاقه نیستند نهایت ظلم وبی عدالتی را تنها درمورد بافنده شنیده و یا دیده‌اند که در ارتباط بافرش می‌شناسند.
با‌توجه‌به مساله یاد‌شده استاندارد‌های یاد‌شده به دو دلیل هم از نظر زمانی و هم از جهت در‌نظر‌گرفتن حقوق سایر حرفه‌مندان وابسته به فرش نیاز به بررسی دارد که امیدواریم در مباحث آینده به آن بپردازیم.

 

آموزش قالبافی درجه ۱

 

ردیف عنوان توانایی و اطلاعات تئوری رئوس مطالب تئوری مدت عملیات کارگاهی مدت نام و وسایل و ابزار آموزش مشخصات و وسایل و ابزار آموزشی
۱ توانایی بافتن انواع فرش ۳ بافتن انواع فرش ۱۰ کلیه وسایل فرش بافی
نقشه های متداول و سنتی فرش
۱-۱ شناسایی فرشهای ترکی باف فارسی باف و ایلانی مختصری درباره فرشهای ترکی باف فارسی باف و ایلاتی
۲-۱ آشنایی با نقشه های متداول و سنتی فرش نقشه های متداول و سنتی فرش
۲ توانایی انتخاب پرز (خامه) نخ چله و نخ پود ۲ انتخاب نخ پرز چله و پود بر حسب نمره نخ و رجشمار فرش ۴ نخ پرز – چله و پود با نمرات مختلف
۱-۲ آشنایی با کیفیت نخ چله کیفیت نخ چله
۲-۲ آشنایی با کیفیت نخ پود کیفیت نخ پود
۳ توانایی انتخاب خامه با رنگهای مناسب فرش
۱-۳ آشنایی با رنگهای مرود مصرف فرش و درجه ثبات آنها رنگهای مورد مصرف فرش و درجه ثبات آنها 4 انتخاب رنگ خامه مناسب فرش 2 خامه بارنگهای مختلف
2-3 شناخت رنگهای طبیعی وشیمیایی و تفاوت آنها
3-3 توانایی شناخت رنگها روش رنگرزی با رنگهای طبیعی و شیمیایی
۴ توانایی بپا کردن دار قالی بافی نصب دار) ۲ نصب دار قالی بافی ۱ – شل کردن پیچها ۶ دار قالی بافی
۱-۴ آشنایی با انواع دستگاههای  قالی بافی) (افقی و عمودی) نحوه نصب دار قالی بافی با اصول صحیح 2 – طراز کردن سردار وزیر دار وسایل تنظیم
۲-۴ شناسایی اصول بپا کردن دار قالی بافی مناسب بطریقی که هنگام بافت فرش آسیبی به قسمتهای مختلف بدن نرسد انواع دارهای قالی بافی افق و عمودی ۳ تنظیم فاصله سردار وزیر دار
۵ توانایی محاسبه چله ۲  ۴ – سفت کردن پیچها ۲ دار نخ چله
۱-۵ شناسایی نحوه محاسبه چله برای فرشهایی با رج شمارهای مختلف نحوه محاسبه رجشمار و عرض فرش و نحوه تقسیم تعداد چله روی دار وسیله علامت گذاری
۶ توانایی قیچی زدن به پرز فرش پرداخت روی دار ۱ قیچی زدن پرز فرش و پرداخت فرش روی دار ۲ فرش روی دار قیچی
۱-۶- شناسایی نحوه قیچی زدن به پرز فرش خواب مناسب برای هر فرش به نسبت رجشمار آن گیج مخصوص اندازه گیری خواب فرش
۲-۶ آشنایی با نحوه پرداخت فرش روی دار
۴-۶ آشنایی با وسایل اندازه گیری ارتفاع خواب فرش
۷ توانایی حفظ کردن فرش و رفع عیب پاره شدن فرش از وسط یا کنار در اثر وارد آمدن فشار زیاد به آن پاره شدن فرش از وسط یا کنار بعلل زیر ۱ – عدم توازن چله ها شل و سفتی نایکنواخت ۲ – خشک بودن بیش از حد چله زیاد ماندن فرش روی دار ۴ – پوسیدن نخ چله در اثر مرور زمان
۵- گره زدن بیش از حد یک چله در یک نقطه
۶ دوختن یک قطعه برزنت یا چرم پشت قسمت پاره شده رفوی پاره شدگی های یک فرش پاره شده یک قطعه برزنت یا چرم وسایل مخصوص رفوگری خامه همرنگ خامه های فرش قلاب کوچک – درفش سوزن رفوگری – دم باریک
۱-۷ شناسایی علل پاره شدن فرش از وسط یا کنار نحوه جلوگیری از پاره شدن بیشتر فرش
۲-۷ شناسایی نحوه جلوگیری از پاره شدن بیشتر فرش
۳-۷ شناسایی نحوه رفع عیب پاره شدن فرش
۴-۷ شناسایی تقلبات فرش تقلبات فرش مانند – بیگره بافی جفتی بافی – تقلب در بود در رنگ و جنس و غیره
۸ توانایی تصحیح نقشه های مختلف
۱-۸ آشنایی با انواع نقشه فرش مختصری درباره انواع نقشه فرش 2 تصحیح نقشه های غلط ۴ نقشه
۲-۸ شناسایی اشتباهات نقشه و نحوه تصحیح آنها اشتباهات نقشه و نحوه تصحیح آنها

 

 

آموزش قالیبافی درجه ۲

 

ردیف عنوان توانایی و اطلاعات تئوری رئوس مطالب تئوری مدت عملیات کارگاهی مدت نام و وسایل و ابزار آموزش مشخصات  و وسایل و ابزار آموزش
1 توانایی خواندن نقشه فرش نقشه خوانی  تشخیص اشتباهات و تصحیح آنها 6 نقشه
1-1 آشنایی با نقشه خوانی انواع مختلف فرش نحوه خواندن نقشه و محاسبه نقشه چله و فرش
2-1 آشنایی با اشتباهات نقشه و نحوه تصحیح آنها 4
2 توانایی بافتن انواع فرشهای هنری، سیم باف، زری باف ؟؟ بافتن انواع فرشهای محلی رایج ایلات 10 کلیه وسایل قالی بافی
1-2 شناسایی جنس فرش جنس فرش
2-2 شناسایی نقشه فرش نقشه فرش
3-2 شناسایی نحوه بافت فارسی ترکی و ایلاتی بافت فرش
3 توانایی پل سازی یا زنجیره بافی قبل از شروع گلیم بافی روشهای محافظت از گلیم فرش هدف از زنجیره بافی (حفظ گلیم و گره های فرش از ریزش) پل سازی یا زنجیره بافی و گلیم بافی 4 کلیه وسایل قالی بافی
1-3 آشنایی با نحوه پل سازی برای شروع گلیم بافی در اول فرش
2-3 آشنایی با روشهای محافظت گلیم فرش
4 توانایی بافتن  گلیم های مورد استفاده در فرش انواع گلیم های مورد استفاده در فرش بافتن انواع گلیم مورد استفاده در فرش 6 کلیه وسایل قالی بافی
5 توانایی انتخاب رنگهای مورد استفاده در فرش و مخلوط کردن نخهای رنگ شده رنگ شناسی تطبیق دادن رنگها با نقشه و انتخاب رنگ مورد نظر با رنگهای مختلف 4 نقشه نخ خامه (پرز)
1-5 شناسایی رنگهای مورد استفاده در فرش از لحاظ کیفیت رنگهای مورد استفاده در فرش و فرشهای هنری نظیر سیم بافی، زربافی ؟ و غیره
6 توانایی قالی بافی به روش صحیح و بدون عیب
(پیشگیری از ایجاد عیب در بافت فرش)
عیوب فرش قالی بافی بروش صحیح و بدون هیچگونه عیب 8 کلیه وسایل قالی بافی
1-6 شناسایی عیوب فرش از قبیل پاره شدن نخ چله جمع شدن فرش سره و کجی و پیشگیری از ایجاد آنها، مشکلات مربوطه دستگاه و چله
7 توانایی ترمیم فرشهای معیوب نحوه رفوگری ساده رفوگری فرشهای معیوب 8 وسایل رفوگری خامه برنگهای مختلف
1-7 شناسایی نحوه رفوگری ساده
8 توانایی تعیین نوع الیاف بکار رفته در فرش با روشهای ساده تجربی الیاف شناسی تشخيص الياف مورد نظر فرش بافی بروشهای ساده تجربی 4 الیاف مورد مصرف کبریت یا فندک
1-8 شناسایی الیاف مورد استفده در فرش بافی
9 توانایی رنگرزی نخ مورد استفاده در قالی بافی رنگهای طبیعی رنگ کردن فرش بارنگهای رنگهای طبیعی و مصنوعی 6 خامه یا پشم بدون رنگ رنگ طبیعی رنگ مصنوعی مواد تعاونی مورد لزوم یک منبع حرارتی ترازو پاتیل یا ظرف رنگرزی
1-9 آشنایی با رنگهای طبیعی و شیمیایی رنگهای شیمیایی
2-9 آشنایی با نحوه رنگرزی پشم قالی روشهای مختلف رنگرزی پشم با رنگهای طبیعی و شیمیایی
3-9 آشنایی با ویژگیهای فرش ویژگیهای فرش

 

 

آموزش قالبافی درجه ۳

 

ردیف عنوان توانایی و اطلاعات تئوری رئوس مطالب تئوری مدت عملیات کارگاهی مدت نام و وسایل و ابزار آموزش مشخصات و وسایل و ابزار آموزشی
1 توانایی کاربرد ابزارهای قالی بافی 1 دار قالی بافی قلاب
۱-۱ آشنایی با دار قالی بافی مشخصات دار قالی بافی و سیخ شانه
۲-۱ آشنایی با قلاب قالی بافی برای گره زدن و بریدن پشم یا ابریشم در اندازه معین مشخصات قلاب و نحوه نگهداری و استفاده از آن تیز کردن قلاب قیچی گاوه تخته
۳-۱ آشنایی با سیخ برای رد کردن پود کلفت و نازک یا پود زیر و رو از چله تا تار  مشخصات سیخ
۴-۱ آشنایی با شانه و کاربرد آن مشخصات شانه و کاربرد آن
۵-۱ آشنایی با قیچی مخصوص برای بریدن پرز فرش انواع قیچی و مشخصات آن
۶-۱ آشنایی با گاره – تخته – نیمکت ابزار تنظیم چوب کوچی و هاف فشو تبر) – دفتین – سیخک و غیره و نحوه کاربرد هر یک از ابزار فوق مشخصات تخته – نیمکت ابزار تنظیم چوب و کوجی – هاف فشو (تبر) – دفتین – شانه سیخک و غیره و نحوه کار رد ابزارهای فوق
2 توانایی تنظیم دار قالی بافی تنظیم دار قالی بافی توسط آچار یا پیچ بر حسب نوع دار 2 تنظیم دار شل و سفت کردن چله 4 دار همراه با چله آچار و وسایل تنظیم دار دار عمودی گردان تبریزی مجهز به پیچهای تنظیم
۱-۲ آشنایی با نوع چله کشی انواع چله کشی
۲-۲ آشنایی با شل و سفتی چله شل و سفتی چله
۳-۲ آشنایی با نحوه پایین کشیدن فرش نحوه پایین کشیدن فرش
۴-۲ آشنایی با نحوه تنظیم دار
۵-۲ آشنایی با زمان پایین کشیدن فرشی که دیگر جا برای بافت ندارد زمان پایین کشیدن فرشی که دیگر جا برای بافت ندارد
3 توانایی چله کشی واداشتن چله 2 4 دار دار عمودی گردان تبریزی نخ پنبه ای مخصوص چله با نمره ای متناسب با رج شمار فرش
۱-۳ آشنایی با نحوه چله کشی فرشهای معمولی طریقه چله کشی فرشهای معمولی چله کشی فرشهای معمولی وسیله علامت گذاری
وسایل تنظیم دار
 ماژیک یا مداد پیچ – آچار – جک
4  توانایی گلیم بافی (ساده بافی) در اول فرش 1 بافتن گلیم ساده
به اندازه لازم
5 قلاب نخ چله
۱-۴ آشنایی با نحوه بافتن گلیم ساده پس از پل سازی طریقه بافتن گلیم ساده پس از پل سازی 1 کوبیدن گلیم شانه
۴-۲ آشنایی با نحوه کوبیدن گلیم روشهای کوبیدن گلیم 2 پود نازک خامه فرش متناسب با رجشمار و
5 توانایی خواندن نقشه 3 3
۱-۵ آشنایی با نحوه خوانده نقشه نحوه شمارش نقشه نقشه خوانی نقشه فرش
6 توانایی گره زدن فرش گره زدن فرش به روش صحیح 5 قلاب ضخامت نخ باید متناسب با رجشمار فرش باشد
۱-۶ آشنایی با انواع گره انواع گره 1 صحیح 5 خامه (پرز)
۲-۶ شناسایی نحوه گره زدن فرش طریقه گره زدن فرش به روش صحیح دار چله کشی شده دار عمودی گردان تبریزی مجهز به پیچهای تنظیم
3-6 آشنایی با گره های غلط بی گره بافی، جفت بافی و غیره
7 توانایی شیرازه بستن برای بافت فرش شیرازه فرش با گوشه پیچی 1 شیراز بستن فرش 2 تمام وسایل مربوط قالی بافی
۱-۷ شناسایی نحوه شیرازه بستن فرش نحوه بستن شیرازه
8 توانایی رد کردن بود و یا پود کلفت از لای دو نخ (چله)
۱-۸ آشنایی با انواع پود و ویژگیهای آن انواع پود و ویژگیهای آن 2 رد کردن پود کلفت از وسط نخها چله 2 نخ پود کلفت
سیخ
متناسب با رجشمار و خامه فرش
۲-۸ آشنایی با روشهای پودزنی روشهای پود زنی کوبیدن پود کلفت با شانه شانه
۳-۸ شناسایی نحوه رد کردن پودر و از لای دو نخ چله) با سیخ نحوه رد کردن پود کلفت
۴-۸ شناسایی نحوه کوبیدن پود کلفت با شانه نحوه کوبیدن پود کلفت با شانه
5-8 شناسایی پود گذاری غلط چند چین. یک پود
9 توانایی رد کردن پود نازک (زیر) (زیر) از لای دو نخ (چله) برعکس پود کلفت 1 رد کردن پود نازک از لای نخهای چله 3 پود نازک
خامه فرش
متناسب با رجشمار و
۱-۹ شناسایی نحوه رد کردن پود نازک از لای دو نخ (چله) برعکس پود کلفت نحوه رد کردن پود نازک از لای نخهای چله کوبیدن پود نازک  با شانه سیخ
شانه
۲-۹ شناسایی نحوه کوبیدن پود نازک با شانه
۱۰ توانایی پیشگیری از ایجاد عیوب در فرش پیشگیری از ایجاد عیوب در فرش 2 دوختن یک تکه چرم یا بزرنت پشت قسمت پاره شده 4 یک تکه چرم یا برزنت
۱۱ توانایی پایین کشیدن فرش از دار پس از اتمام بافت 1 پایین کشیدن فرش از دار پس از اتمام بافت 3 ابزار تنظیم آچار – پیچ – متر
۱-۱۱ شناسایی نحوه پایین کشیدن فرش از دار پس از خاتمه بافت نحوه پایین کشیدن فرش از دار پس از خاتمه بافت
۱۲ توانایی بافتن گلیم ساده به اندازه معین پس از تمام فرش نحوه بافتن گلیم ساده 1 بافتن گلیم ساده
پل سازی
1 نخ
قلاب
شانه
۱۳ توانایی پیشگیری از حوادث احتمالی ناشی از کار شناسایی مواردی که ممکن است حادثه ای را برای کارگر ایجاد کند
از قبیل الف: بی احتیاطی هنگام کار با کارد یا قلاب و بریدن دست
ب نامناسب بودن شرایط کار از نظر نور رطوبت و محل نشستن
ج در رفتن تخته بند هنگام کار
2
حریق
کاربرد کپسول اطفاء
کپسول آتش نشانی
کاربرد وسایل جعبه
کمکهای اولیه
1 جعبه کمکهای اولیه
۱-۱۳-  آشنایی با نحوه کاربرد کپسول اطفاء حریق
۲-۱۳ آشنایی با وسایل جعبه کمکهای اولیه و کاربرد آنها
۳-۱۳-  شناسایی مواردی که ممکن است حادثه ای را برای کارگر ایجاد کند