گشتی که گاه مردم برحسب تصادف ویا با برنامه‌ریزی به برخی نقاط کشور می‌زنند گاه جلوه‌هایی حیرت اور و زیبا پیش‌رویشان قرار می‌دهد که پیش ازان تصوری از ان نداشتند گذر اجمالی ما نیز بر برخی شهرهای کشور این بخت را به ما داده است که گاهی با آشناشدن با زیبایی‌های از برخی از شهرها برای مدتی غم‌و‌اندوه و افسردگی شرایطی که درآن زندگی می‌کنیم از یاد ببریم.
یکی از این شهرها تفرش است که تا دیده نشود نمی‌توان به زیبایی‌های چشم‌نواز ان که در ده‌ها روستای پراکنده اطراف آن قرار دارد پی برد بغیر از زیبایی‌های طبیعی وچشم‌نواز آن نام این شهر را بانام بزرگانی چون امیرکبیر و قائم‌مقام فراهانی (تفرش قبل از اینکه شهرستان مستقلی شود بخشی از فراهان بزرگ بوده است) وبسیار‌ی دیگر از اهل ادب و فرهنگ و سیاست بسیار شنیده‌ایم وشاید بدو دلیل عمده یعنی نزدیکی به تهران و آب‌و‌هوای دلپذیر از بسیاری ویژگی‌های شهر‌های بزرگ از‌جمله محیط فرهنگی و وجود مراکز آموزشی و دانشگاهی متعدد برخوردار بوده است.
شهر تفرش به لحاظ تاریخی یکی از شهرهای باستانی و قدیمی ایران و در ناحیه مرکزی ایران قرار داشته است و قدمت آن به پیش از اسلام و به دوره هخامنشیان و اشکانیان می‌رسد. در دوران پیش از اسلام این شهر گبرش نام داشته که از گبر به معنی زرتشتی برگرفته شده بود و نشان از آیین زرتشتی مردمانش داشته است وپس از اسلام طبرس تبرش طبرش نیز نامیده اندنیز نامیده‌اند. وتپرس. ابن مقفع بنای تفرش را به «طبرش بن همدان» نسبت داده‌است.
پس از اسلام این استان پهناور درمرکزایران را عراق عجم می‌نامیدند. نظامی گنجوی شاعر نامدار ایران در وصف استان عراق و تفرش ابیات بسیاری سروده‌ است.
در دوران پس از قاجار، عراق به اراک تغییرنام پیدا کرده‌است. تفرش در شمال شرقی اراک واقع و در بین رشته‌کوه‌هایی محصور است از میان روستاهای ان می‌توان به کوهین، کبوران، نقوسان، بازرجان، دلارام (طراران)، جفتان و رودبار اشاره کرد.
کوه‌های مهم آن، کوه دوقلو دو برادران و قرِه گُوزیل قَرِلان است در این شهرستان غارهایی وجود دارد، از‌جمله: گاوخور/گاوخُل (خل در اصطلاح محلی: سوراخ)، علی خورنده، و اَمْجَک. متر) و نقره کمر از جنوب شرقی شهر را احاطه کرده‌اند؛ از این‌رو تفرش را «چال تفرش» هم خوانده‌اند.

. زبان:
زبان اصلی مردمان تفرش فارسی باستان هست که امروزه با گسترش زبان فارسی نوین، زبان پیشین و اجدادی خود کمتر مورد استفاده قرار می‌گیرد و جایگاه‌اش را به فارسی نو داده‌ است اما در یکی از روستاهای اطراف زبان تاتی همچنان صحبت می‌کنند. همچنین زبان ترکی نیز در برخی روستاهای اطراف تفرش و در یکی از روستاها ترکی خلجی صحبت می‌شود.
از دوران پیش از اسلام نیز یادگارهایی در منطقهٔ تفرش به‌جا‌مانده‌است، از‌جمله: از قلعه‌های گبری، سنگ‌نگاره‌هایی در مناطقی از نقاط بیابانی تفرش و گورهای نشسته بر فراز روستای کبوران (گبران. است. شهر زیر‌زمینی تفرش از نقاط دیدنی این شهراست که ظاهرا قدمت ان به دوره سلجوقیان می-رسد.
مسجد جامع شش ناو (دورهٔ سلجوقی) که یکی از قدیمترین مساجد تفرش است و مقصوره و شبستان و ایوان و صحن دارد و به سبب داشتن کاریزی قدیمی در صحن مسجد، که آب آن از طریق شش ناودان توزیع می‌شده، ششناو خوانده شده‌است. مقصوره ششناو، گنبدی به شکل کلاهخود متعلق به دورة سلجوقی دارد.

صنایع‌دستی:
از مهم‌ترین صنایع‌دستی و سنتی تفرش فرش و گلیم است د بافته‌های تفرش بیشتر قالیچه و بد‌وه و دارای لطافت و زیبایی خاصی است که متاثر از بافته‌های اراک وروستاهای فراهان می‌باشد.
رودوزی‌های سنتی (تفرشی دوزی یا درویشی دوزی)، آثار چوبی (منبت کاری، معرق)، آثار فلزی (مسگری، سفیدگری) و آینه کاری است.