شهرجوشقان

در فرهنگ جغرافیایی ایران آمده است: جوشقان که به جوشقان قالی شهرت داشته قصبه­ای مرکزی از دهستان تابع بخش میمه شهرستان کاشان است. جوشقان قالی گرانیکاه ایران محسوب می‌شود و از حیث غارهای ایجاد شده در کوه‌های مرتفع و سر به فلک کشیده این منطقه چنین به نظر می­رسد که این نقطه از خاستگاه‌های اولیه بشر بوده وابزارهای سنگی بدست آمده در زمینه شکار حیوانات و در هزاره سوم قبل از میلاد. پيدا شدن كوزه‌ هاى سفالين كه همراه با مردگان دفن مى شده­ نشانه زندگى انسانها در هزار­های پيش است. در قسمت شرق «روانج بالا» واقع در هشت كيلومترى شمال شرقى جوشقان منطقه‌اى كه وسعت آن 100×100 مترمربع است آثارى وجود دارد كه نشان مى دهد در اين منطقه در زمان‌هاى بسيار دور انسان­هايى زندگى مي‌كرده‌اند كه كارشان ذوب فلزات بوده و وجود تفاله‌هاى فلزات در قسمتى از اين منطقه اين ادعا را اثبات مي‌كند.

در لفظ محاوره‌ای, مردم روستاهاى اطراف به اين روستا (اکنون شهر شده است)«كوشكون» مى گويند كه در اصل «كوشكان» است و كلمه «كوشك» به معنى قصر و كاخ است و «ان» نشانه تثنيه و چون دو تا كوشك, يكى در قسمت جنوبى واقع در پنج كيلومترى جوشقان و يك كوشك در قسمت شمالى جوشقان واقع بوده اين محل را, «كوشكان» ناميده‌اند. قسمت جنوبى امروزه به «كوشكه» و كوشك قسمت شمالى بنام «چاله كوشك» معروف است.

نام ديگر روستا جوشقان است كه از «جوسق» به معنی كاخ گرفته شده و «آن» نشانه تثنيه مي‌باشد معرب كلمه جوشقان در كتاب «تاريخ قم» تاليف حسن بن محمد بن حسن قمى كه در سال 378 ه‍.ق نوشته شده «الجوسقان» آمده و وجود «ال» تعريف بر سر جوشقان دليل بر معروف بودن اين منطقه مى‌باشد..

نژاد مردم جوشقان همان نژاد اصيل آريايى است و اختلاط آن با نژاد اقوام مهاجم تازى و ترك بسيار ناچيز است. اما اينكه مردم جوشقان از كجا به اين محل كوچ كرده‌اند كاملاً مشخص نيست ولى احتمالاً اكثر مردم اصالتاً جوشقانى هستند و بقيه از صدها سال پيش از شهرهاى دور و نزديك به اين محل مهاجرت كرده‌اند..

بزرگترين مهاجرت دسته‌جمعى به جوشقان مربوط به قرن هفتم هجريست. زمانيكه مغولان, ايران را مورد تاخت و تاز خود قرار دادند و تعدادى از مردم سبزوار براى حفظ جان خود به جاهاى ديگر ايران مهاجرت كردند..

زبان مردم جوشقان قالی از گویش‌های ایرانی مرکزی ویا به قول خودشان، رایجی، است. راجی یا رازی منسوب به مردم ری زی (زندگی کنندگان در ری) می‌تواند باشد و خود کلمه ری منسوب به ایرج پسر فریدون بوده که نام ایران نیز از نام ایرج اخذ شده‌است (ایرجان (ایران) در مقابل تورجان (توران)).

ادوارد براون انگلیسی که در زمان ناصرالدین شاه قاجار در تاریخ چهارم اکتبر ۱۸۸۷ میلادی تا سپتامبر ۱۸۸۸. م به صورت یک جهانگرد به ایران آمده و کتابی به نام «یکسال در میان ایرانیان» را به رشتة تحریر درآورده هنگام عبور از کاشان به اصفهان توقف کوتاهی در روستای «قهرود» کاشان واقع در سی کیلومتری شمال جوشقان قالی داشته و تحقیق مختصری را در مورد این زبان انجام داده است. او می‌نویسد:

راجع به مبدأ و چگونگی پیدایش این زبان از مردم سؤال کردم ولی آن‌ها نتوانستند جوابی به من بدهند و همین قدر گفتند که فارسی قدیم است. در ایران فارسی قدیم به تمام لغات و ریشه‌هایی اطلاق می‌شود که در زبان‌های پهلوی جدید و پهلوی قدیم و ریشه‌های سانسکریت وجود داشته‌است. اما این زبان محلی یک رشته زبان تقریباً مستقلی است که در قسمت مهمی از ایران و با تغییر لهجه متداول می‌باشد و زبان نطنزی همین زبان است. این زبان همچنین با زبان زردشتیان یزد و کرمان قرابت زیادی دارد تمامی افراد از کوچک به بزرگ حتی کسانی که سالیان دراز در خارج از محل بوده و با زبان فارسی صحبت می کند، هنگامی که وارد وطن خود می‌شوند با زبان محلی تکلم می‌کنند.

فرش جوشقان

بافت فرش درجوشقان نظیر بسیاری دیگر از روستاهای ایران سابقه­ای دیرینه دارد و نظیر بسیاری مناطق روستایی بافت فرش بیشتر ازروی نقش­های ذهنی که سینه به سینه به آنها رسیده بود شکل می­گرفت. بافته­ها معمولا دارای رجشمار منوسط و پرز بلندبوده وبا رنگهای شاد ومتنوع که عموما منشا گیاهی داشتند تولید می شدند اگرچه بافت بخشی از فرش جوشقان تارسیدن به دوره صفوی شاید به تولید نوعی به فرش کارگاهی دست یافته بود که دراین دوره ظاهراً تعداد قابل توجهی فرش با کیفیت بالا چه برای صادرات وچه برای هدیه به مهمانان وافراد صاحب مقام درجوشقان بافته می­شد که برخی نیز بنام کاشان به بازار می­رسید.

بافت قالی‌های ابریشمی در جوشقان حتی پیش از سلطنت صفویان رایج بوده است. یکی از مستندات تاریخی از بافت قالی در جوشقان، فرمانی است که در سال ۹۵۰ هجری از طرف شاه طهماسب صفوی مبنی بر دستور العملی است که برای پذیرایی از نصیرالدین همایون پادشاه هندوستان صادر شده‌است. در این فرمان به تقدیم هدایای مخصوص به همایون‌شاه، از قالیچه‌های مخمل دوخوابه طلاباف و سه زوج قالی دوازده ذرعی کوشکانی (جوشقانی) اشاره شده است.

همچنین نمونه‌های متعددی از صدور قالی جوشقان به نقاط دیگر جهان در دست است به گونه‌ای که ابوالفضل علامی در آئین اکبری، جوشقان را یکی از چهار مرکزی می شمارد که از آنجا به دربار هند قالی ارسال می‌شد. اسکندر بیک ترکمان نیز در عالم‌آرای عباسی از قالی‌های ابریشمی زربفتِ جوشقان و کرمان که سفیر عثمانی آنها را دریافت کرده نام می‌برد.

.قالی جوشقان نمونه‌ای فاخر از قالی‌بافی روستایی ایران است که با نقشه سراسر هماهنگ و پیوسته، ریشه در سنت‌های کهن طراحی جوشقان دارد. کامو و‌ چوگان که در ارتفاعات این منطقه قرار دارد شهری از توابع بخش قمصر شهرستان کاشان است که با پیوستن دو منطقه «کامو» و «چوگان» در دی‌ماه ۱۳۹۲ تشکیل و نام آن از شهر جوشقان‌ و‌ کامو به کامو و چوگان تغییر یافت.

مزارع وروستای چوگان که مابین کامو و جوشقان است و حدود صد خانوار در ان زندگی می‌کنند که مسجد جامع آن در منطقه معروف است. روانج و چند مزرعه کوچک دیگر جزء این قصبه‌است. از آثار قدیم برج خرابه روی تپه مجاور و بنای. امامزاده آن است.جوشقان میمه را بواسطه معروفیت قالی آن جوشقان قالی می‌نامند

یاد آوری بخش تاریخی مطلب با تلخیص از نوشته­های ارزشمند رحمت الله زر گری گرفته شده است.